همه ما دوست داریم در روزهای سخت، کنار کسانی باشیم که عزیزشان را از دست دادهاند. اما گاهی، با وجود نیت خوب، جملههایی میگوییم که ناخواسته احساس تنهایی آنها را بیشتر میکند.
همه چیز از یک گفتوگوی ساده شروع میشود.
چند روز از مراسم گذشته است.
دوستی زنگ میزند و میگوید:
«دیگه نباید اینقدر گریه کنی.»
فرد دیگری میگوید:
«قوی باش.»
یکی هم با نیت آرام کردن اضافه میکند:
«زمان همه چیز را درست میکند.»
این جملهها برای بیشتر ما آشنا هستند. تقریباً همه آنها از روی محبت گفته میشوند؛ اما ممکن است برای کسی که در سوگ است، معنای دیگری داشته باشند.
باور اشتباه
بسیاری از ما تصور میکنیم اگر جملهای پیدا کنیم که غم را کمتر کند، به داغدار کمک کردهایم.
اما سوگ، مسئلهای نیست که با یک جمله حل شود.
پژوهشهای روانشناسی سوگ نشان میدهند که بسیاری از افراد داغدار، پیش از هر چیز به دیده شدن احساساتشان نیاز دارند، نه به توصیه یا راهحل. شنیده شدن و پذیرفته شدن احساسات، میتواند احساس تنهایی را کاهش دهد و زمینه را برای سازگاری تدریجی با فقدان فراهم کند.
آنچه یک داغدار ممکن است بشنود
وقتی به او میگوییم:
«قوی باش.»
شاید در ذهنش این جمله شکل بگیرد:
«پس نباید ناراحتیام را نشان بدهم.»
وقتی میگوییم:
«گریه نکن.»
ممکن است احساس کند:
«احساساتم پذیرفته نیست.»
وقتی میشنود:
«زمان همه چیز را درست میکند.»
شاید تصور کند دیگران عجله دارند تا غمش تمام شود.
در حالی که سوگ، مسابقه نیست و هیچ جدول زمانی مشترکی برای همه انسانها ندارد. هر فرد با سرعت، شرایط و تجربههای خودش با فقدان کنار میآید.
به جای این جملهها، چه میتوان گفت؟
قرار نیست بهترین جمله دنیا را پیدا کنید.
گاهی سادهترین جملهها، عمیقترین همراهی را منتقل میکنند.
- «نمیدانم چه بگویم، اما کنارت هستم.»
- «اگر دوست داشتی، از او برایم بگو.»
- «امروز کاری هست که بتوانم انجام بدهم؟»
- «هر زمان خواستی صحبت کنی، من گوش میدهم.»
این جملهها غم را از بین نمیبرند؛ اما به فرد نشان میدهند که لازم نیست این مسیر را به تنهایی طی کند.
همراهی فقط با حرف نیست.
گاهی رساندن فرزندش به مدرسه...
گاهی خرید چند قلم وسیله...
گاهی یک وعده غذا...
گاهی نشستن چند دقیقه در سکوت...
گاهی یک پیام کوتاه، چند هفته بعد از مراسم...
همدلی، بیشتر از آنکه در کلمات باشد، در رفتار دیده میشود.
جمله ماندگار
انسان سوگوار، به جملههای کامل نیاز ندارد؛ به آدمهایی نیاز دارد که کنارش بمانند.
ادامه این مسیر...
گاهی سکوت یک داغدار، به اشتباه بیتفاوتی یا فراموشی تعبیر میشود؛ در حالی که ممکن است معنای دیگری داشته باشد.
در مقاله بعدی، درباره سکوت در دوران سوگ و معنای آن صحبت خواهیم کرد.